Τρίτη, 28 Απριλίου 2015

Ενότητα 49η: Τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η ίδρυση του Ο.Η.Ε,


ΕΝΟΤΗΤΑ 49 Τα αποτελέσματα του Β‘ Παγκόσμιου πολέμου και η ίδρυση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών from Kvarnalis75

Νύχτα και καταχνιά (1956) του Αλάν Ρεναί

Νύχτα και καταχνιά (1956), του Αλάν Ρεναί. Το συγκλονιστικότερο ντοκουμέντο που έχει ποτέ γυριστεί για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί. «Είναι τα στρατόπεδα συγκέντρωσης όπως θα τα έβλεπε και θα τα διηγούνταν ο Χριστός», έγραφε κάποτε ο Φρανσουά Τριφό.

Μία από τις ζωηρότερες απεικονίσεις των φρικαλαιοτήτων που εκτυλίσσονταν στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκεντρώσεων. Ντοκιμαντέρ κινηματογραφημένο το 1955 επί του μεταπολεμικού Αουσβιτς.



Night and Fog with music of Fred Vogels from Fred Vogels on Vimeo.

Δευτέρα, 27 Απριλίου 2015

3. Η ΑΡΧIΤΕΚΤΟΝIΚΗ ΤΩΝ ΚΛΑΣIΚΩΝ ΧΡΟΝΩΝ. ΑΚΡΟΠΟΛΗ ΤΩΝ ΑΘΗΝΩΝ





Βίντεο του PBS για τους αισθητικούς και οπτικούς κανόνες που διέπουν όλο το κτίριο. Οι κίονές του δεν είναι κατακόρυφοι. Συγκλίνουν προς τα μέσα προεκτεινόμενοι προς τα πάνω, ώστε σε απόσταση 2.200μ θα ενώνονταν εκείνοι των στενών και σε 4.950μ εκείνοι των μακρών πλευρών. Παρατηρείται καμπύλωση όλων των οριζοντίων γραμμών του μνημείου.
http://blogs.sch.gr/tgiakoum/archives/1215




Κυριακή, 26 Απριλίου 2015

48η Ενότητα: Κατοχή, Αντίσταση, Απελευθέρωση. ΠΡΟΣΘΕΤΟ ΥΛΙΚΟ: α) "Τα πάθη" - Οδυσσέας Ελύτης, β) "Ένα τραγούδι για τον Αργύρη" - ντοκιμαντέρ για το Δίστομο, γ) Σκηνές από το "Θίασο" κι άλλες ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου, δ) Ταινία επίκαιρων του Φιλοποιμένος Φίνου για το τέλος της ναζιστικής Κατοχής, στην Αθήνα το 1944, ε) Θανάσης Βέγγος: Το μεγάλο κανόνι, στ) Το μπλόκο (1964). ζ) Τι έκανες στον πόλεμο Θανάση)





Εμείς οι Έλληνες Επ. 9 ~ Η Κατοχή 1941 - 1944 από KRASODAD


"Τα πάθη" - Οδυσσέας Ελύτης

ΤΗΝ ΟΡΓΗ ΤΩΝ ΝΕΚΡΩΝ ΝΑ ΦΟΒΑΣΤΕ
ΚΑΙ ΤΩΝ ΒΡΑΧΩΝ Τ' ΑΓΑΛΜΑΤΑ!
Ήρθαν
ντυμένοι "φίλοι"
αμέτρητες φορές οι εχθροί μου
το παμπάλαιο χώμα πατώντας. 

Και το χώμα δεν έδεσε ποτέ με τη φτέρνα τους.

Γύρισα τα μάτια. * δάκρυα γιομάτα
κατά το παραθύρι
Και κοιτώντας έξω * καταχιονισμένα

τα δέντρα των κοιλάδων

Αδελφοί μου, είπα * ως κι αυτά μια μέρα

κι αυτά θα τ' ατιμάσουν

Προσωπιδοφόροι * μες στον άλλον αιώνα

τις θηλιές ετοιμάζουν

 

Δάγκωσα τη μέρα * και δεν έσταξε ούτε

σταγόνα πράσινο αίμα
Φώναξα στις πύλες * κι η φωνή μου πήρε
τη θλίψη των φονιάδων
Μες στης γης το κέντρο * φάνηκε ο πυρήνας
που όλο σκοτεινιάζει
Κι η αχτίδα του ήλιου * γίνηκε, ιδέστε
ο μίτος του Θανάτου!




Τόσο δεν αγγίζουν * η φωτιά με το άχτι
που πένεται ο λαός μου
Του Θεού το στάρι * στα ψηλά καμιόνια
το φόρτωσαν και πάει
Μες στην έρμη κι άδεια * πολιτεία μένει
το χέρι που μονάχα
Με μπογιά θα γράψει * στους μεγάλους τοίχους
ΨΩΜΙ ΚΙ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ



Σφαγή στο Δίστομο: 
"Ένα τραγούδι για τον Αργύρη" 
 Σκηνές: Από το βραβευμένο "Ένα τραγούδι για τον Αργύρη" (2006) του Stefan Haupt. 



Ταινία επίκαιρων του Φιλοποιμένος Φίνου για το τέλος της ναζιστικής Κατοχής, στην Αθήνα το 1944. Η ταινία δεν προβλήθηκε ποτέ εκείνη την εποχή και χάθηκε στο χρόνο.Το εν λόγω 11λεπτο απόσπασμα, όπως αναφέρεται στο Sevenart.gr, προέρχεται από το ντοκιμαντέρ «Βίοι Παράληλλοι του Εμφυλίου» του Ροβήρου Μανθούλη, ο οποίος ήταν και αυτός που είχε ανακαλύψει την ταινία του Φίνου κατά τη διάρκεια του ντοκιμαντέρ του «Ο Ελληνικός Εμφύλιος Πόλεμος».








Σάββατο, 25 Απριλίου 2015

Τάσος Λειβαδίτης: Ο Ζονγκλέρ με τα πορτοκάλια

Διαβάζει η κ. Καρυοφυλλιά Καραμπέτη.

Τετάρτη, 22 Απριλίου 2015

Διεξαγωγη 3ου Διαγωνισμού Ορθογραφίας

Ο Σύνδεσμος Φιλολόγων Καστοριάς πραγματοποιεί τον 3ο Διαγωνισμό Ορθογραφίας για τους μαθητές της Γ΄ τάξης Γυμνασίου όλων των ημερήσιων Γυμνασίων της Π.Ε. Καστοριάςτην Κυριακή 26 Απριλίου 2015 στην αίθουσα εκδηλώσεων του 4ου Γυμνασίου Καστοριάς. Η έναρξη του Διαγωνισμού θα γίνει στις 9:00 και θα ολοκληρωθεί μέχρι το μεσημέρι της ίδιας μέρας. Τη διαδικασία μπορούν να παρακολουθήσουν γονείς, καθηγητές, μαθητές και όσοι το επιθυμούν.
Έχουν δηλώσει συμμετοχή 46 μαθητές από όλα σχεδόν τα Γυμνάσια της Π.Ε. της Καστοριάς. Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, οι μαθητές που θα συμμετέχουν θα διαγωνιστούν προφορικά στην ορθογραφία, την ερμηνεία, την ετυμολογία και τον σχηματισμό πρότασης με λέξεις, οι οποίες επιλέγονται με κλήρωση από τράπεζα λέξεων από τον ίδιο τον διαγωνιζόμενο. Οι λέξεις έχουν επιλεγεί από όλα τα σχολικά βιβλία των τριών τάξεων του Γυμνασίου και η ορθογραφία της λέξης θα πρέπει να συμφωνεί μ’ αυτή της Νεοελληνικής Γραμματικής και του Ερμηνευτικού Λεξικού Νέας Ελληνικής που διδάσκεται στο Γυμνάσιο. Οι απαντήσεις θα δίνονται σε ορισμένο χρόνο προφορικά και με αναγραφή της λέξης στον πίνακα. Ο διαγωνισμός περιλαμβάνει τρία επίπεδα δυσκολίας, στα οποία θα προκριθούν οι διαγωνιζόμενοι με τη μεγαλύτερη βαθμολογία κάθε φορά. Οι διαγωνιζόμενοι θα αξιολογηθούν από κριτική επιτροπή φιλολόγων, μελών του ΣΦΚ.
Οι τρείς πρώτοι που θα επιτύχουν στις δοκιμασίες όλων των επιπέδων και θα λάβουν τη μεγαλύτερη βαθμολογία θα λάβουν το Χρηστικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, ευγενική προσφορά της Ακαδημίας Αθηνών, και δωροεπιταγές από κατάστημα τεχνολογίας, ενώ όλοι οι διαγωνιζόμενοι θα λάβουν τιμητική διάκριση και ένα λογοτεχνικό βιβλίο, ευγενική προσφορά των Εκδόσεων Πατάκη. 
Η είσοδος για το κοινό είναι ελεύθερη για την ενθάρρυνση και την επιβράβευση των διαγωνιζομένων. 

Από τη μεριά μας ως ΣΦΚ οφείλουμε να ευχαριστήσουμε όλους όσοι συνεργάστηκαν και βοήθησαν στη διοργάνωση, είτε με την ενεργό συμμετοχή τους, είτε με την ευγενική χορηγία των βιβλίων, που θα δοθούν ως δώρα στους μαθητές. Η συνεισφορά όλων και σ' αυτή την προσπάθεια ήταν πραγματικά πολύτιμη.

http://synfika.blogspot.gr/

Δευτέρα, 20 Απριλίου 2015

Νίκος Εγγονόπουλος: Μπολιβάρ, ένα ελληνικό ποίημα



ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ
Μπολιβάρ, ένα ελληνικό ποίημα
Το απόσπασμα που ακολουθεί ανήκει στην ποιητική σύνθεση του Νίκου Εγγονόπουλου Μπολιβάρ. Ένα ελληνικό ποίημα το οποίο γράφτηκε στη διάρκεια της Κατοχής, το χειμώνα του 1942-1943, κυκλοφόρησε αρχικά σε χειρόγραφα αντίγραφα, διαβάστηκε σε συγκεντρώσεις αντιστασιακού χαρακτήρα και δημοσιεύτηκε το 1944. Πρόκειται για ένα μεγάλο συνθετικό ποίημα, με υπερρεαλιστικά στοιχεία και με περιεχόμενο που αναφέρεται σε εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες. Κεντρικό πρόσωπο του ποιήματος είναι ο Σίμων Μπολιβάρ, πολιτικός και στρατιωτικός ηγέτης σε πολλά απελευθερωτικά κινήματα των λαών της Νότιας Αμερικής (1810-1830) ενάντια στους Ισπανούς κατακτητές.
    Οι αγώνες του Μπολίβαρ και της Λατινικής Αμερικής ενέπνευσαν την Ελληνική Επανάσταση του 1821 καθώς και το αντίστροφο. Μάλιστα, ένας από τους συμβούλους και συμμαχητές του Μπολίβαρ, ο Πολωνός λοχαγός Μιζεγιέφσκι, πολέμησε και σκοτώθηκε στην Ελλάδα, στην μάχη στο Πέτα της Άρτας, τον Ιούλιο του 1822, ενώ την προηγουμένη είχε πει: “Το μόνον και το τελευταίον που επιθυμώ ελθών ενταύθα είναι να κατακτήσω μαχόμενος, πιστός εις τας ιδέας μου, έντιμον τάφον Έλληνος στρατιώτου…”




Για τους μεγάλους, για τους ελεύθερους, για τους γενναίους, τους δυνατούς,
Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία, τα δυνατά,
Γι’ αυτούς η απόλυτη υποταγή κάθε στοιχείου, η σιγή,
γι’ αυτούς τα δάκρυα, γι’ αυτούς οι φάροι,
κι οι κλάδοι ελιάς, και τα φανάρια
Όπου χοροπηδούνε με το λίκνισμα των καραβιών και
γράφουνε στους σκοτεινούς ορίζοντες των
λιμανιών,
Γι’ αυτούς είναι τ’ άδεια βαρέλια που σωριαστήκανε στο
πιο στενό, πάλι του λιμανιού, σοκάκι,
Γι’ αυτούς οι κουλούρες τ’ άσπρα σκοινιά, κι οι αλυσίδες, οι άγκυρες, τ’ άλλα μανόμετρα,
Μέσα στην εκνευριστικιάν οσμή του πετρελαίου,
Για ν’ αρματώσουνε καράβι, ν’ ανοιχτούν, να φύγουνε,
Όμοιοι με τραμ που ξεκινάει, άδειο κι ολόφωτο μέσ’ στη
νυχτερινή γαλήνη των μπαχτσέδων,
Μ’ ένα σκοπό του ταξιδιού: π ρ ο ς τ’ ά σ τ ρ α
Γι’ αυτούς θα πω τα λόγια τα ωραία, που μου τα υπαγόρευσε η Έμπνευσις,
Καθώς εφώλιασε μέσα στα βαθιά του μυαλού μου όλο
συγκίνηση.
………………………………………………………


Μπολιβάρ! Όνομα από μέταλλο και ξύλο, είσουνα
ένα λουλούδι μεσ’ στους μπαχτσέδες της
Νότιας Αμερικής.
Είχες όλη την ευγένεια των λουλουδιών μεσ’ στην καρδιά σου, μεσ’ στα μαλλιά σου, μέσα στο βλέμμα σου.

………………………………………………………

Εγγονόπουλος Νίκος:Ο Οδυσσέας Ανδρούτσος, 1953



Μπολιβάρ! Κράζω τ’ όνομά σου ξαπλωμένος στην
κορφή του βουνού Έρε,
Την πιο ψηλή κορφή της νήσου Ύδρας.
Από δω η θέα εκτείνεται μαγευτική μέχρι των νήσων
του Σαρωνικού, τη Θήβα,
Μέχρι κει κάτω, πέρα απ’ τη Μονεβασιά, το τρανό
Μισίρι,
Αλλά και μέχρι του Παναμά, της Γκουατεμάλα, της
Νικαράγουα, του Οντουράς, της Αϊτής,
του Σαν Ντομίγκο, της Βολιβίας, της Κο-
λομβίας, του Περού, της Βενεζουέλας, της
Χιλής, της Αργεντινής, της Βραζιλίας, Ου-
ρουγουάη, Παραγουάη, του Ισημερινού,
Ακόμη και του Μεξικού.
Μ’ ένα σκληρό λιθάρι χαράζω τ’ όνομά σου πάνω στην
πέτρα, νάρχουνται αργότερα οι άνθρωποι να
προσκυνούν.
Τινάζονται σπίθες καθώς χαράζω –έτσι ήτανε, λεν, ο Μπολιβάρ– και παρακολουθώ
Το χέρι μου καθώς γράφει, λαμπρό μέσα στον ήλιο.

Είδες για πρώτη φορά το φως στο Καράκας. Το φως
το δικό σου,
Μπολιβάρ, γιατί ως νάρθης η Νότια Αμερική ολόκληρη ήτανε βυθισμένη στα πικρά σκοτάδια.
Τ’ όνομά σου τώρα είναι δαυλός αναμμένος, που φωτίζει την Αμερική, και τη Βόρεια και τη Νό-
τια, και την οικουμένη!
Οι ποταμοί Αμαζόνιος και Ορινόκος πηγάζουν από τα
μάτια σου.
Τα ψηλά βουνά έχουν τις ρίζες στο στέρνο σου,
Η οροσειρά των Άνδεων είναι η ραχοκοκκαλιά σου.
Στην κορφή της κεφαλής σου, παληκαρά, τρέχουν
τ’ ανήμερα άτια και τ’ άγρια βόδια,
Ο πλούτος της Αργεντινής.
Πάνω στην κοιλιά σου εκτείνονται οι απέραντες φυτείες
του καφέ.
Σαν μιλάς φοβεροί σεισμοί ρημάζουνε το παν,
Από τις επιβλητικές ερημιές της Παταγονίας μέχρι τα
πολύχρωμα νησιά,
Ηφαίστεια ξεπετιούνται στο Περού και ξερνάνε στα

ουράνια την οργή τους,
Σειούνται τα χώματα παντού και τρίζουν τα εικονίσματα στην Καστοριά,
Τη σιωπηλή πόλη κοντά στη λίμνη.



Σε πρωτοσυνάντησα, σαν είμουνα παιδί, 
      σ’ ένα ανηφορικό καλντιρίμι του Φαναριού,
Μια καντήλα στο Μουχλιό φώτιζε το ευγενικό πρόσωπό σου.
Μήπως νάσαι, άραγες, μια από τις μύριες μορφές που πήρε, 
      κι άφησε, διαδοχικά, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος;

   

Εγγονόπουλος Νίκος: Ο Ελευθερωτής, 1940




επίκλησις

Μπολιβάρ! Είσαι του Ρήγα Φερραίου παιδί,
Του Αντωνίου Οικονόμου ― που τόσο άδικα τον σφάξαν ―
και του Πασβαντζόγλου αδελφός,
Τ’ όνειρο του μεγάλου Μαξιμιλιανού ντε Ρομπεσπιέρ
ξαναζεί στο μέτωπό σου.
Είσαι ο ελευθερωτής της Νότιας Αμερικής.
Δεν ξέρω ποια συγγένεια σε συνέδεε, αν είτανε απόγονός σου
ο άλλος μεγάλος Αμερικανός, από το Μοντεβίντεο αυτός,

Ένα μονάχα είναι γνωστό, πως είμαι ο γυιος σου.


Ο Αντώνης Οικονόμου κηρύσσει την επανάσταση στην Ύδρα 



         

Πηγή:Ολόκληρο το ποίημα http://www.snhell.gr/anthology/content.asp?id=515&author_id=7

Νίκος Εγγονόπουλος, Ποιητής και Φιλόσοφος

Στο άρθρο της "Νίκος Εγγονόπουλος και πολιτική ηθική", στο περιοδικό Περίπλους, (τ.50), η Ελισάβετ Κεφαλληνού εξετάζει την πολιτική ηθική του Ν. Εγγονόπουλου, διατρέχοντας όλη τη διαδρομή της ποιητικής του δημιουργίας. Από το άρθρο αυτό παραθέτουμε εδώ αποσπάσματα που μπορούν να φωτίσουν την ανάλυση του ποιήματος "Ποίηση 1948" και να κάνουν πιο εύκολα κατανοητή την πολιτική στάση του ποιητή, όπως εκδηλώνεται στη συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία.



" (...)Είναι γεγονός ότι η μεγάλη μεταβατική περίοδος, που διήνυε η ανθρωπότητα σταθερά από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, είχε ήδη αρχίσει να πραγματοποιείται σταδιακά πριν το πόλεμο, στοιχείο που διαφαίνεται καθαρά στην ποίηση του Νίκου Εγγονόπουλου, από τις πρώτες ποιητικές του συλλογές, όπου το ανατρεπτικό πνεύμα και το απαράμιλλο ύφος διακατέχει το έργο του μέσα στην εποχή της μεταξικής δικτατορίας. Το ποίημα "Μπολιβάρ", γράφεται υπό διαφορετικές ιστορικές συγκυρίες και αντιπροσωπεύει ως σήμερα την πεμπτουσία της ποιητικής του γραφής. Ο Εγγονόπουλος διαπλάθει εκεί έναν νέο ύμνο για την ελευθερία όπου με επικολυρικό κυρίως ύφος υμνεί το πνεύμα της συνειδησιακής ελευθερίας και της αντίστασης, ενώ θέτει ερωτήματα για την καθολικότερη μοίρα της ανθρωπότητας.



ΠΑΡΑΛΛΗΛΑ ΚΕΙΜΕΝΑ:

ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ
Μονομαχία ηρώων
Σαν βράχος είν’ οι πλάτες του,
Σαν κάστρο η κεφαλή του,
Και τα δασιά τα στήθια του
Τοίχος χορταριασμένος

ΟΔΥΣΣΕΑΣ ΕΛΥΤΗΣ
Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας, «Στ΄»
Ήταν ωραίο παιδί. Την πρώτη μέρα που γεννήθηκε
Σκύψανε τα βουνά της Θράκης να φανεί
Στους ώμους της στεριάς το στάρι που αναγάλλιαζε·
Σκύψανε τα βουνά της Θράκης και το φτύσανε
Μια στο κεφάλι, μια στον κόρφο, μια μέσα στο κλάμα του·
Βγήκαν Ρωμιοί με μπράτσα φοβερά
Και το σήκωσαν στου βοριά τα σπάργανα…
Ύστερα οι μέρες τρέξανε, παράβγαν στο λιθάρι
Καβάλα οι φοραδοπούλες χοροπήδηξαν
Ύστερα κύλησαν Στρυμώνες πρωινοί
Ώσπου κουδούνισαν παντού οι τσιγγάνες ανεμώνες
Κι ήρθαν από της γης τα πέρατα
Οι πελαγίτες οι βοσκοί να παν των φλόκων τα κοπάδια

Εκεί που βαθιανάσαινε μια θαλασσοσπηλιά
Εκεί που μια μεγάλη πέτρα εστέναζε!
Ήταν γερό παιδί·
Τις νύχτες αγκαλιά με τα νεραντζοκόριτσα
Λέρωνε τις μεγάλες φορεσιές των άστρων,
Ήτανε τόσος ο Έρωτας στα σπλάχνα του
Που έπινε μέσα στο κρασί τη γέψη όλης της γης
Πιάνοντας ύστερα χορό μ’ όλες τις νύφες λεύκες
Ώσπου ν’ ακούσει και να χύσ’ η αυγή το φως μεσ’ στα μαλλιά του
Η αυγή που μ’ ανοιχτά μπράτσα τον έβρισκε
Στη σέλα δυο μικρών κλαδιών να γρατσουνάει τον ήλιο,
Να βάφει τα λουλούδια,
Ή πάλι με στοργή να σιγονανουρίζει
Τις μικρές κουκουβάγιες που ξαγρύπνησαν…
Ά τι θυμάρι δυνατό η ανασαιμιά του
Τι χάρτης περηφάνειας το γυμνό του στήθος
Όπου ξεσπούσαν λευτεριά και θάλασσα…


Ήταν γενναίο παιδί·
Με τα θαμπόχρυσα κουμπιά και το πιστόλι του
Με τον αέρα του άντρα στην περπατηξιά
Και με το κράνος του, γυαλιστερό σημάδι
(Φτάσανε τόσο εύκολα μεσ’ στο μυαλό
Που δεν εγνώρισε κακό ποτέ του)
Με τους στρατιώτες του ζερβά-δεξιά
Και την εκδίκηση της αδικίας μπροστά του
–Φωτιά στην άνομη φωτιά!–
Με το αίμα πάνω από τα φρύδια
Τα βουνά της Αλβανίας βροντήξανε
Ύστερα λυώσαν χιόνι να ξεπλύνουν
Το κορμί του, σιωπηλό ναυάγιο της αυγής
Και το στόμα του, μικρό πουλί ακελάηδιστο
Και τα χέρια του, ανοιχτές πλατείες της ερημίας
Βρόντηξαν τα βουνά της Αλβανίας
Δεν έκλαψαν
Γιατί να κλάψουν
Ήταν γενναίο παιδί!




ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ
Ωδή στον Γεώργιο Καραϊσκάκη
Η οθόνη βουλιάζει
σαλεύει το πλήθος
εικόνες
ξεχύνονται με μιας
πού πας παληκάρι
ωραίο σαν μύθος
κι ολόισια
στο θάνατο κολυμπάς.
και όλες οι αντένες
μιας γης χτυπημένης
μεγάφωνα
κι ασύρματοι από παντού
γλυκά σε νανουρίζουν
και συ ανεβαίνεις
ψηλά
στους βασιλιάδες τ’ ουρανού





ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΗ ΒΕΛΟΥΧΙΩΤΗ:
Ηρώων γεννήτρα, Ρούμελη κι ανταρτομάνα
.......................................
Δόξα στην πρώτη σου ψυχή και νου, τον Άρη!
Τον πρώτο καπετάνιο σου κι άξιο μπροστάρη
Πού, όντας έπεσαν όλοι, υψώθη σπάθα πρώτη...





ΨΗΦΙΑΚΟ ΑΡΧΕΙΟ ΕΡΤ:
  • Εικαστικά: Νίκος Εγγονόπουλος 
 http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000035357&tsz=0&autostart=0
  • Εποχές και συγγραφείς, Ο μυστικός ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος 
http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000008495&tsz=0&autostart=0
  • Η δε πόλις ελάλησεν, Ελευσίς - Ν. Εγγονόπουλος
 http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000007332&tsz=0&autostart=0
  •  Παρασκήνιο, Ο κήπος με τ' αμέτρητα παράθυρα (Νίκος Εγγονόπουλος) (Αρχείο ντοκιμαντέρ της Ε.Ρ.Τ.)
http://www.ert-archives.gr/V3/public/main/page-assetview.aspx?tid=0000090963&tsz=0&autostart=0
Διαθεματικές δραστηριότητες
  • Σε συνεργασία με τον καθηγητή της Γεωγραφίας, εντοπίστε στο χάρτη τους τόπους που αναφέρονται στο απόσπασμα.
    Google Maps

Κυριακή, 19 Απριλίου 2015

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ: Ενότητα 16η: Μεγαλόψυχη στάση

Γ1. Γραμματική

1. Προστακτική βαρύτονων ρημάτων μέσης φωνής


Όπως και στην ενεργητική φωνη, προστακτική διαθέτουν μόνο ο ενεστώτας, ο αόριστος και ο παρακείμενος.
Σχηματισμός και κλίση προστακτικής ενεστώτα, αορίστου και παρακειμένου μέσης φωνής
Προστακτική ενεστώτα

–––
λύ-ου
λυ-έσθω

–––
λύ-εσθε
λυ-έσθων
 ή
λυ-έσθωσαν
βέλος
Προστακτική αορίστου
–––
λῦ-σ-αι
λυ-σ-άσθω

–––
λύ-σ-ασθε 
λυ-σ-άσθων 
ή
λυ-σ-άσθωσαν
βέλος

Προστακτική παρακειμένου

–––
λέλυ-σο
λελύ-σθω

–––
λέλυ-σθε
λελύ-σθων
 ή
λελύ-σθωσαν





Παρατηρήσεις
  1. Η προστακτική αορίστου, όπως η υποτακτική και η ευκτική, δεν παίρνει αύξηση.
  2. Τα αφωνόληκτα ρήματα σχηματίζουν την προστακτική αορίστου με τις γνωστές αλλαγές στο θέμα τους.
    π.χ. πράττομαι → πρᾶξαι, σκοπέω, -ῶ → σκέψαι (< ἐσκεψάμην), σῴζομαι → σῶσαι.
  3. Η προστακτική παρακειμένου διατηρεί τον αναδιπλασιασμό.
  4. Για τον σχηματισμό και την κλίση της προστακτικής παρακειμένου μέσης φωνής των αφωνόληκτων ρημάτων χρησιμοποιούμε τις καταλήξεις του παραπάνω πίνακα, αλλά το θέμα των ρημάτων αυτών μεταβάλλεται, όπως και στην οριστική του ίδιου χρόνου. Ακολουθεί η ενδεικτική κλίση της προστακτικής παρακειμένου μέσης φωνής των ρ. πράττομαιγράφομαι και κομίζομαι:
    ουρανικόληκτα
    (ρ. πράττομαι)
    χειλικόληκτα
    (ρ. γράφομαι)
    οδοντικόληκτα
    (ρ. κομίζομαι)
    β΄ εν.πέπραξογέγραψοκεκόμισο
    γ΄ εν.πεπράχθωγεγράφθωκεκομίσθω
    β΄ πληθ.πέπραχθεγέγραφθεκεκόμισθε
    γ΄ πληθπεπράχθων ή
    πεπράχθωσαν
    γεγράφθων ή
    γεγράφθωσαν
    κεκομίσθων ή
    κεκομί
    σθωσαν

    2. Οι κτητικές αντωνυμίες
    Όπως και στη ν.ε., οι κτητικές αντωνυμίες, που φανερώνουν σε ποιόν ανήκει κάτι, αναφέρονται σε έναν ή περισσότερους κτήτορες. Κλίνονται σαν τρικατάληκτα δευτερόκλιτα επίθετα (χωρίς κλητική, όπως όλες οι αντωνυμίες εκτός από τη δεικτική οὗτος, αὕτη, τοῦτο).
    για έναν κτήτορα
    α΄ πρόσωποβ΄ πρόσωπογ΄ πρόσωπο
    ἐμός, ἐμή, ἐμόν
    (= δικός μου, δική μου, δικό μου)·
    σός, σή, σόν
    (= δικός σου, δική σου, δικό σου)·
    ἑός, ἑή, ἑόν
    (= δικός του, δική του, δικό του).
    για πολλούς κτήτορες
    α΄ πρόσωποβ΄ πρόσωπογ΄ πρόσωπο
    ἡμέτερος, ἡμετέρα, ἡμέτερον
    (= δικός μας, δική μας, δικό μας)·
    ὑμέτερος, ὑμετέρα, ὑμέτερον
    (= δικός σας, δική σας, δικό σας)·
    σφέτερος, σφετέρα, σφέτερον
    (= δικός τους, δική τους, δικό τους).

  5. Γ2. Σύνταξη
    Ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί
    Οι ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί προσδιορίζουν ονοματικούς όρους σε μια επαυξημένη πρόταση, αλλά, αντίθετα από ό,τι συμβαίνει με τους ομοιόπτωτους, δε βρίσκονται στο ίδιο γένος, αριθμό και πτώση με αυτούς. Ως ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί λειτουργούν οι πλάγιες πτώσεις (γενική, δοτική και αιτιατική).
    ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί σε γενική
    • κτητική: Δηλώνει τον κτήτορα του ονοματικού όρου τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. Ἡ ἀρετὴ τῶν Σπαρτιατῶν ὁμολογουμένη ἐστίν.
    • του δημιουργού: Δηλώνει τον δημιουργό του ονοματικού όρου τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. τὰ ἔπη τοῦ Ὁμήρου.
    • διαιρετική: Δηλώνει το σύνολο στο οποίο ανήκει ή από το οποίο προέρχεται ο ονοματικός όρος τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. Τῷ ἡμίσει τοῦ δόρατος ἐμάχετο.
    • της ύλης: Δηλώνει το υλικό από το οποίο είναι κατάσκευασμένος ο ονοματικός όρος τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. ξίφος σιδήρου.
    • του περιεχομένου: Δηλώνει το περιεχόμενο του ονοματικού όρου τον οποίο προσδιορίζει, ο οποίος είναι συνήθως μια περιληπτική έννοια.
      π.χ. ταμιεῖον (= αποθήκη) σίτου.
    • της ιδιότητας: Δηλώνει συνήθως μέγεθος, ηλικία, κοινωνική τάξη και συνοδεύεται από αριθμητικό.
      π.χ. Ἐνταῦθα δὴ προσάγουσιν τῷ βασιλεῖ παῖδα καλὸν ὀκτὼ ἐτῶν.
    • της αξίας: Δηλώνει την αξία του ονοματικού όρου τον οποίο προσδιορίζει. Συντάσσεται συνήθως με επίθετα όπως: ἄξιοςἀνάξιοςὠνητός.
      π.χ. Τἀκείνοις πεπραγμένα ἄξια θανάτου ἐστί.
    • της αιτίας: Δηλώνει την αιτία της οποίας αποτέλεσμα είναι ο ονοματικός όρος τον οποίο προσδιορίζει. Συντάσσεται συνήθως με επίθετα όπως: αἴτιοςὑπεύθυνοςἔνοχοςεὐδαίμων.
      π.χ. Τούτων αἴτιος Χαιρεφῶν ἐστι.
    • συγκριτική: Συντάσσεται με συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος και δηλώνει το πρόσωπο ή το πράγμα με το οποίο συγκρίνεται ο ονοματικός όρος τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. Μὴ τοίνυν ὑμεῖς χείρους γένησθε Φιλίππου.
    • αντικειμενική / υποκειμενική: Συντάσσεται με ουσιαστικά και επίθετα και δηλώνει το αντικείμενο ή το υποκείμενο της ενέργειας την οποία εκφράζει το ομόρριζο με αυτά τα ονόματα ρήμα (συνήθως τέτοια ονόματα σημαίνουν: μνήμη, φροντίδα, συμμετοχή, εμπειρία, εξουσία και τα αντίθετά τους).
      π.χ. Μιμηταὶ τῶν προγόνων βουλόμεθα γενέσθαι: γενική αντικειμενική
      Ἔριδες θεῶν πράγματα παρέχουσι (= προκαλούν βάσανα) βροτοῖς (= στους θνητούς): γενική υποκειμενική

    ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί σε δοτική
    • της αναφοράς: Δηλώνει σε τι αναφέρεται ο ονοματικός όρος τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. Οἱ Ἀθηναῖοι ὁπλῖται ἐρρωμενέστατοι ταῖς ψυχαῖς ἦσαν.
    • αντικειμενική: Συντάσσεται με ουσιαστικά και επίθετα που συγγενεύουν ετυμολογικά με ρήματα που παίρνουν το αντικείμενό τους σε δοτική, όπως αυτά που σημαίνουν: ομοιότητα, ωφέλεια, φιλία, υποταγή και τα αντίθετά τους.
      π.χ. Οἱ πονηροὶ ἀλλήλοις ὅμοιοί εἰσιν. (Οἱ πονηροὶ ὁμοιάζουσιν ἀλλήλοις.)

    ετερόπτωτοι ονοματικοί προσδιορισμοί σε αιτιατική
    • της αναφοράς: Δηλώνει σε τι αναφέρεται ο ονοματικός όρος τον οποίο προσδιορίζει.
      π.χ. Κῦρος ἦν ἀγαθὸς τὰ πολεμικά.

    Παρατήρηση
    Για τη διάκριση της γενικής υποκειμενικής / αντικειμενικής τρέπουμε την προσδιοριζόμενη λέξη σε ομόρριζο ρήμα σύμφωνα με το νόημα και παρατηρούμε εάν το πρόσωπο ή το πράγμα που βρίσκεται σε γενική ενεργεί ή δέχεται ενέργεια,
    π.χ. Μιμηταί τῶν προγόνων βουλόμεθα γενέσθαι > Μιμούμεθα τοὺς προγόνους (αντικείμενο) → γενική αντικειμενική.
    Ἔριδες θεῶν πράγματα παρέχουσι βροτοῖς > Οἱ θεοί ἐρίζουσι (υποκείμενο) → γενική υποκειμενική.
    Οἱ πονηροὶ ἀλλήλοις ὅμοιοί εἰσιν > → δοτική αντικειμενική.

    Ασκήσεις

Τρίτη, 14 Απριλίου 2015