Δευτέρα, 20 Οκτωβρίου 2014

Ενότητα 4. Αρχαία Ελληνική Γλώσσα Β΄ γυμνασίου

Η Σελήνη ταξιδεύει πάνω από τα κύματα με το άρμα της, που το σέρνουν δύο φτερωτά άλογα (εσωτερικό ερυθρόμορφης κύλικας, 490 π.Χ., Staatliche Museen, Βερολίνο).














Β1. Λεξιλογικός Πίνακας
καλός, -ή, -όν [= 1. ωραίος, 2. τίμιος, δίκαιος, ηθικός] [στο κείμενο συναντήσατε τον τύπο: καλός


Β2. Ετυμολογικά


Πρώτο συνθετικό λέξη κλιτή – επίθετο

Γ. Γραμματική

1. Γ΄κλίση επιθέτων
Φωνηεντόληκτα σε -ύς, -εῖα, -ύ
1. Γ΄κλίση επιθέτων
Φωνηεντόληκτα σε -ύς, -εῖα, -ύ
Ο τύπος βαθέος του κειμένου ανήκει στο φωνηεντόληκτο επίθετο γ΄ κλίσης βαθύς, βαθεῖα, βαθύ.
Στη γ΄ κλίση επιθέτων ανήκουν τα επίθετα των οποίων τουλάχιστον το αρσενικό και το ουδέτερο γένος κλίνονται σύμφωνα με τη γ΄ κλίση ουσιαστικών:

ενικός αριθμόςπληθυντικός αριθμός
αρσενικόθηλυκόουδέτεροαρσενικόθηλυκόουδέτερο
ονομαστικήβαθύςβαθεῖαβαθύβαθεῖς (< βαθέες)βαθεῖαιβαθέα
γενικήβαθέοςβαθείαςβαθέοςβαθέωνβαθειῶνβαθέων
δοτικήβαθεῖβαθείᾳβαθεῖβαθέσιβαθείαιςβαθέσι
αιτιατικήβαθύνβαθεῖανβαθύβαθεῖς (< βαθέας)βαθείαςβαθέα
κλητικήβαθύβαθεῖαβαθύβαθεῖς (< βαθέες)βαθεῖαιβαθέα

Παρατηρήσεις
1. Τα επίθετα αυτής της τάξης είναι κυρίως οξύτονα. Βαρύτονα είναι μόνο τα θῆλυς, θήλεια, θῆλυ και ἥμισυς, ἡμίσεια, ἥμισυ.
2. Το θηλυκό γένος κλίνεται κατά την α΄ κλίση των ουσιαστικών.
3. Το  των καταλήξεων της ονομαστικής, αιτιατικής και κλητικής ενικού του θηλυκού γένους είναι βραχύ.



2. Η Υποτακτική

α. Γενικά για την υποτακτική
Η υποτακτική έγκλιση χρησιμοποιείται κυρίως στον υποτεταγμένο λόγο (δηλαδή σε δευτερεύουσεςπροτάσεις) και δείχνει κάτι προσδοκώμενο, δηλαδή κάτι που περιμένουμε να γίνει (π.χ. Λέγω ταῦτα, ἵνα μάθητε), ή κάτι που επαναλαμβάνεται συνεχώς στο παρόν και στο μέλλον (π.χ. Ἐπειδὰν ἢ πονῶσιν ἢγυμνάζωνται, γάλακτι πᾶν τὸ σῶμα ἱδροῦσιν).

Υποτακτική συναντάται και σε κύριες προτάσεις και τότε μπορεί να δηλώνει:
  • προτροπή (= εμπρός / ας...), π.χ. Ἴωμεν ἐπὶ τοὺς πολεμίους (= Ας βαδίσουμε εναντίον των εχθρών / ας επιτεθούμε), ή απαγόρευση (= μην...), π.χ. Μὴ ἄλλως (= διαφορετικά) ποιήσῃς.
  • απορία (= άραγε να...), π.χ. Εἴπω τὴν ἀλήθειαν;
Υποτακτική έγκλιση διαθέτουν μόνο ο ενεστώτας, ο αόριστος και ο παρακείμενος.

Η υποτακτική στις καταλήξεις παρουσιάζει -η-, -ῃ- και -ω- εκεί όπου η οριστική έγκλιση εμφανίζει -ε-, -ει- και -ο- αντίστοιχα, π.χ. λύωμεν (λύομεν στην οριστική), λύητε (λύετε στην οριστική).
Παίρνει άρνηση μή, π.χ. Λέγω ταῦτα, ἵνα μὴ ἀδικηθῇς.

β. Υποτακτική ενεστώτα και αορίστου ενεργητικής φωνής των βαρύτονων ρημάτων
Υποτακτική
ενεστώτα 
πιστεύ
πιστεύ-ῃς
πιστεύ-ῃπιστεύ-ωμενπιστεύ-ητεπιστεύ-ωσι(ν)
βέλος
Υποτακτική
αορίστου
πιστεύ-σ-ωπιστεύ-σ-ῃς πιστεύ-σ-ῃπιστεύ-σ-ωμεν
πιστεύ-σ-ητεπιστεύ-σ-ωσι(ν)
Παρατηρήστε ότι, για να σχηματίσουμε την υποτακτική του αορίστου, προσθέτουμε στο θέμα του τις ίδιες καταλήξεις με αυτές της υποτακτικής ενεστώτα.
Η υποτακτική του αορίστου δεν δέχεται
αύξηση.
Παρατήρηση
Για την υποτακτική αορίστου των αφωνόληκτων ρημάτων ισχύουν όσα γνωρίζετε από τον σχηματισμό της οριστικής, δηλ. ἔπραξα → πράξω, ἔκοψα → κόψω, ἔπεισα → πείσω.



Ασκήσεις
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/metafraseis%20b%20gym/b04xm.htm

Παρασκευή, 17 Οκτωβρίου 2014

Νίκος Κυπουργός - Άγονη Γραμμή