Τρίτη, 9 Δεκεμβρίου 2014

ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Β΄ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ. 7η Ενότητα: Ένας στοργικός ηγέτης

A. Κείμενο:

ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ:

Το αρχαίο κείμενο, λεξιλογικές επισημάνσεις και απόδοση νοήματος
http://users.sch.gr/ipap/Ellinikos%20Politismos/Yliko/Theoria%20arxaia/metafraseis%20b%20gym/b07xm.htm


Β1. Λεξιλογικός Πίνακας

πράττω [= κάνω, κατορθώνω, επιτελώ] 
θ. πρα(γ)- [στο κείμενο συναντήσατε τον τύπο: πράττοιεν]
http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B112/269/1972,6744/

Β2. Ετυμολογικά
Δεύτερο συνθετικό λέξη κλιτή – ουσιαστικό
Να σχηματίσετε σύνθετες λέξεις χρησιμοποιώντας ως δεύτερο συνθετικό τα εξής ουσιαστικά του κειμένου της Ενότητας: κίνδυνος, βασιλεύς, πατρίς, νόμος.
Κλιτή λέξη ως δεύτερο συνθετικό μπορεί να είναι:
βέλοςβέλοςβέλος
ουσιαστικόεπίθετορήμα
ἀμφιθέατρονἀνίσχυροςπροσφέρω
[ἀμφί + θέατρον][ἀ- + ισχυρός][πρός + φέρω]]

Όταν το β΄ συνθετικό είναι ουσιαστικό, η σύνθετη λέξη που παράγεται μπορεί να είναι και αυτή ουσιαστικό (π.χ. ἡμίθεος) ή επίθετο (π.χ. ἄπολις). Στη σύνθετη λέξη το β΄ συνθετικό άλλοτε παραμένει αμετάβλητο και άλλοτε μετασχηματίζεται. Ειδικότερα:
Αγκύληουσιαστικό>το β΄ συνθετικό παραμένει αμετάβλητο, π.χ. ὁδοι-πόρος (ὁδός + πόρος), κατα-δίκη
σύνθετη λέξη
Αγκύλητο β΄ συνθετικό παραμένει αμετάβλητο, π.χ. ἄ-πολις, εὐ-δαίμων, μονο-δάκτυλος
επίθετο
ή
Αγκύληεπιθέτου β΄ κλίσης γ΄ κλίσης σε -(ι)ος
π.χ. ἀσώματ-ος (σῶμα), ἐπουράν-ιος (οὐρανός),
ὁμοπάτρ-ιος (πατήρ)
το β΄ συνθετικό
παίρνει τη μορφή:
επιθέτου γ΄ κλίσης σε -ης ή -ων
π.χ. εὐγεν-ής (γένος), ὁμοεθν-ής (ἔθνος),
ἀκτήμ-ων (κτῆμα)


Γ. Γραμματική
1. Ευκτική ενεστώτα, μέλλοντα και αορίστου ενεργητικής φωνής

α. Σχηματισμός και κλίση ευκτικής ενεστώτα, μέλλοντα και αορίστου βαρύτονων ρημάτων ε.φ.
Ενεστώτας              Μέλλοντας                   Αόριστος 
λύ-οιμι          λύ-σοιμι            λύσ-αιμι
λύ-οις            λύ-σοις              λύσ-αις, λύσ-ειας
λύ-οι              λύ-σοι                λύσ-αι, λύσ-ειεν
λύ-οιμεν       λύ-σοιμεν          λύσ-αιμεν
λύ-οιτε          λύ-σοιτε            λύσ-αιτε
λύ-οιεν          λύ-σοιεν           λύσ-αιεν, λύσ-ειαν






β. Σημασίες και χρήσεις της ευκτικής
Σε κύριες προτάσεις η ευκτική μπορεί να εκφράζει:
  • ευχή (ευχετική ευκτική). Μεταφράζεται: «μακάρι να…». Συνήθως προηγούνται τα μόρια εἴθεὡςεἰ γάρ για έμφαση.
    π.χ. Εἴθε σύ φίλος ἡμῖν γένοιο. (= Μακάρι να γινόσουν φίλος μας!)
  • το δυνατό στο παρόν ή στο μέλλον (δυνητική ευκτική). Συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν και μεταφράζεται: «θα ήταν δυνατόν να…», «θα μπορούσα να…».
    π.χ. Ἔχοις ἄν με διδάξαι τί ἐστι νόμος; (= Θα ήταν δυνατόν / Θα μπορούσες να με διδάξεις τι είναι νόμος;)
    Πολλάς ἄν εὕροις μηχανάς. (= Θα ήταν δυνατόν / Θα μπορούσεςνα βρεις πολλά τεχνάσματα.)
Σε δευτερεύουσες προτάσεις η ευκτική μπορεί να είναι:
  • ευκτική του πλαγίου λόγου, η οποία συνήθως αντικαθιστά άλλες εγκλίσεις, όταν στον πλάγιο λόγο η δευτερεύουσα πρόταση εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου.
    π.χ. Ἐγίγνωσκε ὅτι σύ λέγοις τἀληθῆ.
  • επαναληπτική ευκτική, που δηλώνει επανάληψη και μεταφράζεται: «κάθε φορά που… » (κυρίως σε υποθετικές, χρονικές και αναφορικές προτάσεις).
    π.χ. Τῶν ἐχθρῶν εἴ τινα λάβοιεν, ἀπέκτεινον. (= Όποτε / Κάθε φορά που έπιαναν κάποιον από τους εχθρούς,τον εκτελούσαν.)
  • δυνητική ευκτική, που εκφράζει, όπως και στις κύριες προτάσεις, το δυνατό στο παρόν ή στο μέλλον.
    π.χ. Νῆες ὑμῖν πάρεισιν, ὥστε ἐξαίφνης ἄν ἐπιπέσοιτε. (= Έχετε πλοία, και θα ήταν δυνατόν / θα μπορούσατε αιφνιδιαστικά να κάνετε επίθεση.)

 2. Αναφορική αντωνυμία ὅς, ἥ, ὅ (= ο οποίος, η οποία, το οποίο)
Ενικός αριθμός
αρσ.
θηλ.
ουδ.



ον.
ὃς



γεν.
οὗ
ἧς
οὗ



δοτ.



αιτ.
ὃν
ἣν




Πληθυντικός αριθμός
αρσ.
θηλ.
ουδ.



ον.
o
αἱ



γεν.
ὧν
ὧν
ὧν



δοτ.
οἷς
αἷς
οἷς



αιτ.
οὓς
ἃς





Παρατηρήσεις
  1. Δεν πρέπει να συγχέεται η αναφορική αντωνυμία με τους ομόηχους τύπους του οριστικού άρθρου (ἥ ≠ ἡ, οἵ ≠ οἱ, αἵ ≠ αἱ)· οι τύποι της αναφορικής αντωνυμίας παίρνουν τόνο.
  2. Όλες οι αναφορικές αντωνυμίες παίρνουν δασεία.
  3. Κατά τον ίδιο τρόπο κλίνεται και η αναφορική αντωνυμία ὅσπερἥπερὅπερ. Απλώς, στο τέλος κάθε τύπου προστίθεται το μόριο -περχωρίς να επηρεάζεται ο τονισμός. 

3. Αναφορική αντωνυμία ὅστις, ἥτις, ὅ τι
Η αναφορική αντωνυμία ὅστις, ἥτις, ὅ τι σχηματίζεται από την αναφορική ς και την αόριστη τίς. Κλίνεται και στα δύο μέρη της και τονίζεται πάντοτε το α΄ συνθετικό με τον τόνο που παίρνει και η απλή αναφορική αντωνυμία.

Ενικός αριθμός
αρσ.
θηλ.
ουδ.
ον.
ὅστις
ἥτις
ὅ,τι
γεν.
οὗτινος και ὅτου
ἧστινος
οὗτινος και ὅτου
δοτ.
ᾧτινι και ὅτῳ
ᾗτινι
ᾧτινι και ὅτῳ
αιτ.
ὅντινα
ἥντινα
ὅ,τι

Πληθυντικός αριθμός
ον.
οἵτινες
αἵτινες
ἅτινα ή ἅττα
γεν.
ὧντινων
ὧντινων
ὧντινων
δοτ.
οἷστισι(ν)
αἷστισι(ν)
οἷστισι(ν)
αιτ.
οὕστινας
ἅστινας
ἅτινα ή ἅττα

http://ebooks.edu.gr/modules/ebook/show.php/DSGYM-B112/640/4112,18887/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ο/η είπε...